نگرانی از رکود تورمی در اقتصاد جهان؛ افزایش هزینه انرژی و غذا

نگرانی‌ها درباره باقی ماندن تورم در سطوح بالا طی سال آینده میلادی، هم‌زمان با نشانه‌هایی از کاهش رشد اقتصادی، بر بازارهای جهانی سایه انداخته است. اگرچه امیدواری به کاهش تنش‌های جنگ ایران پس از پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، موجب افت تقریبی قیمت نفت شد، اما هزینه‌های انرژی همچنان در سطح بالایی قرار دارد.

بر اساس این گزارش، قیمت نفت طی هفته جاری نزدیک به ۲۰ درصد کاهش یافته و به زیر ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسیده است؛ با این حال، بهای نفت در مقایسه با ابتدای سال میلادی همچنان حدود ۶۰ درصد بالاتر است. همچنین قیمت گاز طبیعی تقریباً سه برابر سطح ابتدای سال ۲۰۲۶ باقی مانده است.

افزایش هزینه انرژی، علاوه بر تشدید فشارهای تورمی، از طریق بالا بردن هزینه حمل‌ونقل، تولید و مخارج خانوارها، می‌تواند رشد اقتصادی را نیز محدود کند.

در بخش مواد غذایی نیز شرایط همچنان نگران‌کننده است. شاخص قیمت مواد غذایی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) به بالاترین سطح خود در نزدیک به چهار سال گذشته رسیده است. شرایط نامساعد جوی، اختلال در حمل‌ونقل و افزایش هزینه انرژی از عوامل مؤثر بر رشد قیمت مواد غذایی محسوب می‌شوند.

شرکت‌های بزرگ تولیدکننده کالاهای مصرفی و مواد غذایی نیز درباره احتمال افزایش بیشتر قیمت محصولات خود برای جبران هزینه‌های تولید هشدار داده‌اند.

از سوی دیگر، افزایش هزینه استقراض دولت‌ها فشار مضاعفی بر اقتصاد جهانی وارد کرده است. هزینه استقراض دولت آمریکا در سه‌ماهه سوم سال جاری ۸۵ واحد پایه افزایش یافته و بازده اوراق قرضه فرانسه و ایتالیا نیز بیش از ۱۰۰ واحد پایه رشد کرده است.

برآوردهای بانک مرکزی اروپا نشان می‌دهد افزایش اخیر بازده اوراق قرضه می‌تواند در مقایسه با پیش‌بینی‌های ماه سپتامبر، رشد اقتصادی منطقه یورو را در مجموع سال‌های ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ حدود یک واحد درصد کاهش دهد.

همچنین افت سهام شرکت‌های مرتبط با هوش مصنوعی، بیش از ۲ تریلیون دلار از ارزش بازار نزدک ۱۰۰ را طی ماه گذشته از بین برده است. تداوم این روند می‌تواند ثروت خانوارها را کاهش دهد، هزینه تأمین مالی شرکت‌ها را افزایش دهد و تمایل سرمایه‌گذاران به پذیرش ریسک را محدود کند.

در منطقه یورو نیز رشد اقتصادی در ماه اکتبر به‌شدت کند شده و تقاضا به مرز رکود نزدیک شده است. در مقابل، اقتصاد آمریکا همچنان از رشد نسبتا مناسبی برخوردار است که بخشی از آن به سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های هوش مصنوعی مربوط می‌شود.

تحلیلگران هشدار می‌دهند ترکیب تورم بالا و کاهش رشد اقتصادی می‌تواند سیاست‌گذاران پولی را در موقعیت دشواری قرار دهد؛ زیرا بانک‌های مرکزی برای مهار تورم ممکن است ناچار به حفظ یا حتی افزایش نرخ بهره شوند، در حالی که چنین سیاستی می‌تواند فشار بیشتری بر رشد اقتصادی وارد کند.