شمال نیوز: در حالی که این روزها بحث عیدی ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومانی کارگران داغ است، واقعیت میدانی چیز دیگری می‌گوید؛ در سال ۱۴۰۵ با ۳۰ میلیون تومان حتی نمی‌توان یک جفت لاستیک خودرو، چند کیلو گوشت و برنج یا هزینه‌های نیم‌ماه زندگی را تأمین کرد. عیدی امسال برای بسیاری از کارگران نه نشانی از پاداش دارد و نه رنگی از شادی؛ تنها مُسکنی موقت برای زخم‌هایی است که تورم در طول سال بر معیشت آن‌ها گذاشته است.

عیدی‌ای که از پاداش تا «کمک‌هزینه اضطراری» سقوط کرده است

مقایسه رقم عیدی ۱۴۰۵ با برآوردهای خط فقر نشان می‌دهد حتی سقف قانونی عیدی نیز توان پوشش هزینه‌های یک ماه زندگی در کلان‌شهرها را ندارد. پاداشی که قرار بود خستگی یک سال کار را از تن کارگر بیرون کند، امروز به «کمک‌هزینه‌ای اضطراری» تبدیل شده که پیش از رسیدن به لحظه تحویل سال، در بازار ملتهب و گران‌فروشی‌ها آب می‌شود.

عیدی ۳۰ میلیونی؛ کفاف اجاره یک ماه را هم نمی‌دهد

در شرایطی که خط فقر با سرعتی چند برابر رشد دستمزد حرکت می‌کند، عیدی ۳۰ میلیون تومانی حتی هزینه اجاره یک ماه در شهرهای بزرگ را پوشش نمی‌دهد. بسیاری از کارگران این مبلغ را نه برای خریدهای نوروزی، بلکه برای تسویه بدهی‌های عقب‌افتاده به سوپرمارکت‌ها، صاحب‌خانه‌ها و هزینه‌های ضروری خرج می‌کنند.

از خرید خودرو تا خرید چند قلم پوشاک

مرور تاریخی دستمزدها نشان می‌دهد زمانی با عیدی کارگری می‌شد به خرید خودرو یا لوازم خانگی فکر کرد؛ اما در سال ۱۴۰۵ سقف ۳۱ میلیون تومانی عیدی تنها برای خرید چند قلم پوشاک یا تأمین یک وعده شام معمولی برای مهمانان نوروزی کافی است.

قانون کار و سقفی که کارگران ماهر را جریمه می‌کند

طبق قانون کار، عیدی سالانه معادل دو تا سه برابر حداقل دستمزد است. بر این اساس، حداقل عیدی سال ۱۴۰۵ حدود ۲۰ میلیون و ۷۸۰ هزار تومان و سقف آن ۳۱ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان تعیین شده است.

اما تعیین سقف برای عیدی باعث شده کارگران ماهر و متخصص که پایه حقوق بالاتری دارند، عملاً از دریافت پاداش متناسب با تخصص خود محروم شوند و عیدی آن‌ها در سقف قانونی متوقف شود.

بحران بنگاه‌های کوچک؛ از تعدیل نیرو تا توافقات زیرزمینی

در سوی دیگر ماجرا، بسیاری از کارگاه‌های کوچک با بحران نقدینگی مواجه‌اند. الزام به پرداخت عیدی‌های ۲۰ تا ۳۰ میلیونی برای هر کارگر، برخی از این واحدها را به سمت تعدیل نیرو در ماه‌های پایانی سال یا پرداخت‌های غیررسمی و کمتر از قانون سوق می‌دهد؛ اقدامی که هم امنیت شغلی کارگران را تهدید می‌کند و هم اجرای قانون را زیر سؤال می‌برد.

بزرگ شدن اعداد، نه بهبود رفاه

افزایش ریالی عیدی بدون مهار تورم، تنها به «بزرگ شدن اعداد» منجر شده است. کارگری که سال‌ها پیش با عیدی خود می‌توانست سفر برود یا لوازم خانگی بخرد، امروز با همان عیدی فقط می‌تواند بخشی از چاله‌های معیشتی شب عید را پر کند.